ဗျူဟာမြောက် အကွက်ရွှေ့ခြင်း

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လဆန်းတွင် စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ မင်းအောင်လှိုင်သည် ၎င်း၏ ပထမဆုံးသော တရားဝင်ပြည်ပခရီးစဉ်အဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ မရှေးမနှောင်းပင် ဇွန်လလယ်တွင် ပေကျင်းသို့ ထပ်မံခြေဆန့်ခဲ့ပြန်သည်။ ဤခရီးစဉ်နှစ်ခုက ပြသနေသည်မှာ ထင်ရှားသည်။ တစ်ဘက်တွင် ဒေလီ။ တစ်ဘက်တွင် ပေကျင်း။ မြန်မာနိုင်ငံသည် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ပြည်တွင်းစစ်ဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံစားနေရသော်လည်း၊ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများအတွက်မူ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်သို့ ထွက်ပေါက်ရှာရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် ဗျူဟာမြောက် စစ်တုရင်ခုံတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပင်။ ဤအားပြိုင်မှု၏ နောက်ကွယ်တွင် ကြီးမားလှသော ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများနှင့် အနာဂတ်စွမ်းအင် လုံခြုံရေးများ ပါဝင်ပတ်သက်နေသည်။

code Code

သယံဇာတနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ထွက်ပေါက်

တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ဘီလီယံနှင့်ချီ၍ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပြီး ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းနှင့် တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ (CMEC) တို့ကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန် ၂၀၂၆ ဇွန်လ ခရီးစဉ်အတွင်း သဘောတူညီချက်အသစ်များ ရရှိခဲ့သည်။ တရုတ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မာလက္ကာရေလက်ကြား (Malacca Strait) ကို မဖြတ်ဘဲ ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာသို့ တိုက်ရိုက်ထွက်ပေါက် ရရှိရန်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အိန္ဒိယကလည်း လက်ပိုက်ကြည့်မနေခဲ့ပေ။ ဒေလီသည် ၎င်း၏ "အရှေ့မျှော်ဝါဒ" (Act East Policy) အောက်တွင် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး ရှားပါးမြေဒြပ်စင် (Rare Earths) နှင့် အရေးကြီးသတ္တုများ (Critical Minerals) ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ သာမန်စီးပွားရေးသက်သက် မဟုတ်။ တရုတ်၏ နည်းပညာစိုးမိုးမှုကို တန်ပြန်ရန် ဒေလီက ချလိုက်သည့် ဗျူဟာမြောက် အကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

အားပြိုင်မှု၏ အဓိက ဝင်ရိုးတန်းသုံးခု

ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၏ ဗျူဟာမြောက် အားပြိုင်မှုတွင် အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါဝင်ရိုးတန်းသုံးခု ပါဝင်ပတ်သက်နေသည် -

  • ရှားပါးမြေဒြပ်စင် စစ်ပွဲ (The Rare Earths Race) : မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် ရှားပါးမြေဒြပ်စင် (HREE - dysprosium, terbium) အများဆုံး ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၃၁,၀၀၀ ခန့် ထွက်ရှိသည်။ ယင်းတို့၏ အဓိကထွက်ပေါက်ဖြစ်သော ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ သတ္တုလုပ်ကွက်များအပေါ် အိန္ဒိယက တရုတ်၏ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှုကို စိန်ခေါ်ရန် ကြိုးပမ်းလာခြင်း။
  • ရေနက်ဆိပ်ကမ်းများနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ထွက်ပေါက် (The Deep Sea Port Dilemma) : ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တရုတ်၏ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်း စီမံကိန်းသည် အိန္ဒိယ၏ လုံခြုံရေးကို တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်နေသဖြင့် ဒေလီက ကုလားတန်ဘက်စုံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်း (Kaladan Multi-Modal Project) ကို တုံ့ပြန်အကောင်အထည်ဖော်နေခြင်း။
  • ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အကွက်ဆန်း (The Bangladesh Factor) : ပေကျင်းသည် ဇွန်လနှောင်းပိုင်းတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ် ပေကျင်းသို့ ရောက်ရှိလာစဉ်အတွင်း တရုတ်-မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စီးပွားရေးစင်္ကြံသစ်ကို အဆိုပြုခဲ့ပြီး အိန္ဒိယကို အရှေ့ဘက်မှ ပိတ်ဆို့ရန် ကြိုးပမ်းလာခြင်း။

တိတ်ဆိတ်သော အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ တိုက်ပွဲ

"အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာသို့ ထွက်ပေါက်ရရှိရေးသည် ပေကျင်းအတွက် လည်ပင်းညှစ်ခံထားရသော အခြေအနေမှ လွတ်မြောက်ရေးဖြစ်သလို၊ ဒေလီအတွက်မူ မိမိတို့ အိမ်ဦးဖျန်းတွင် တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်ခြေကုပ်ယူခြင်းကို တားဆီးရေးဖြစ်သည်။ ဤအားပြိုင်မှုသည် မည်သည့်အခါမျှ အဆုံးသတ်လိမ့်မည် မဟုတ်ပေ" ဟု ဒေလီအခြေစိုက် ပထဝီဗျူဟာ သုတေသီတစ်ဦးက သုံးသပ်သည်။ ဤသည်မှာ ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခသည် လွယ်ကူစွာ ငြိမ်းအေးသွားမည် မဟုတ်ကြောင်းကို ပြသနေသည်။

မရေရာသော အနာဂတ်

မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်တို့၏ စီမံကိန်းအများစုသည် မြေပြင်တွင် အဟန့်အတားများနှင့် ကြုံတွေ့နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများကြောင့် ကျောက်ဖြူစီမံကိန်းသည် အရှိန်နှေးကွေးနေသလို၊ ကုလားတန်စီမံကိန်း၏ ဆိပ်ကမ်းများမှာလည်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရောက်ရှိနေသည်။ အကွက်ရွှေ့ကြပြီ။ သို့သော် အနိုင်အရှုံးကို ဆုံးဖြတ်ရန်မှာမူ စစ်တုရင်ခုံကြီးတစ်ခုလုံး ပြိုလဲမသွားအောင် မည်သို့ထိန်းကျောင်းမည်ဆိုသည့်အပေါ်တွင်သာ မူတည်နိုင်ဖွယ် ရှိနေသည်။