Maziwa ya Hasara: Kenya Yaanzisha Tathmini ya Kitaalamu Kuhusu Mafuriko ya Baringo na Bogoria

Mnamo tarehe 3 Julai 2026, Wizara ya Mazingira, Mabadiliko ya Tabianchi na Misitu nchini Kenya imezindua rasmi tathmini kubwa ya kitaalamu ili kupima hasara na uharibifu unaotokana na kupanda kwa kasi kwa kiwango cha maji katika Maziwa ya Baringo na Bogoria. Mafuriko haya ya muda mrefu yamezamisha maelfu ya ekari za mashamba, kuharibu miundombinu ya umma kama barabara na shule, na kuwalazimisha mamia ya familia kukimbia makazi yao katika Kaunti ya Baringo. Utafiti huu unalenga kukusanya ushahidi wa kisayansi ili kuiwezesha Kenya kuomba msaada wa dharura kutoka kwa Mfuko mpya wa Kimataifa wa Hasara na Maafa wa Umoja wa Mataifa.

Maji Yanayomeza Vijiji vya Baringo

Maji yanayoongezeka kwa kasi katika Maziwa ya Baringo na Bogoria yameacha nyuma uharibifu mkubwa ambao sasa umegeuka kuwa kilio cha kitaifa. Maziwa mawili. Wilaya moja iliyoathirika sana. Hasara ya mamilioni ya shilingi inayozama chini ya maji. Tangu tarehe 3 Julai 2026, timu ya wataalamu kutoka wizarani imeanza kazi ya kupima madhara ya mafuriko haya yaliyozamisha vijiji vizima. Maji yanapanda kila siku. Hakuna pa kukimbilia. Kilimo kimekufa kabisa. Kwa jamii za wafugaji na wakulima wa Baringo, kupanda kwa maji haya kumesababisha usumbufu mkubwa ambao hauwezi kutatuliwa kwa kugawa tu chakula cha msaada; inahitaji utatuzi wa kimsingi wa kimataifa kabla ardhi yote haijamezwa.

Mambo Manne Kuhusu Tathmini ya Kisayansi ya Maafa ya 2026

Wizara ya Mazingira imeamua kuchukua hatua hii baada ya kubainika kuwa kiwango cha maji hakipungui, huku athari za mtego wa tabianchi zikizidi kuwa mbaya zaidi:

Kupima Hasara ya Miundombinu ya Umma: Tathmini hii inapima kiwango cha uharibifu wa shule tano na vituo viwili vya afya ambavyo sasa vimezama kabisa chini ya maji ya ziwa.
Kuhifadhi Bioanuwai ya Bogoria: Wataalamu wanachunguza jinsi kupanda kwa maji safi ya Baringo kulivyochanganyika na maji ya chumvi ya Bogoria na kuathiri makazi ya ndege adimu wa Flamingo.
Kusitisha Shughuli za Kilimo na Utalii: Mafuriko yameharibu kabisa mashamba ya umwagiliaji ya Perkerra na hoteli kubwa za kitalii, na kusababisha hasara ya ajira kwa maelfu ya vijana.
Kukusanya Ushahidi kwa Umoja wa Mataifa: Ripoti ya kisayansi itakayotolewa itatumika kama uthibitisho wa dharura kuomba fedha kutoka kwa Mfuko wa Hasara na Maafa (Loss and Damage Fund).

Uwindaji wa Fidia ya Kimataifa ya Tabianchi

Kenya imekuwa mstari wa mbele katika kutetea haki za kifedha za nchi zinazoendelea zinazokabiliwa na athari mbaya za mabadiliko ya tabianchi bila kuwa chanzo cha uzalishaji wa gesi chafu. Kupitia tathmini hii iliyozinduliwa tarehe 3 Julai, serikali inatafuta ushahidi thabiti wa kisayansi kuwasilisha kwa bodi ya kimataifa ya Mfuko wa Hasara na Maafa huko Geneva ili kupata fidia ya haraka. Hakuna tena wakati wa kupoteza. Hakuna tena kupuuzia kilio cha Baringo. Hakuna tena kusubiri hadi maafa makubwa zaidi yatokee. Pesa hizo zitasaidia kuwahamisha kabisa wananchi walioathiriwa kuelekea maeneo salama ya nyanda za juu na kujenga upya miundombinu iliyoharibiwa vibaya.

Hatari za Baadaye na Ukuta wa Maji

Hata hivyo, jitihada hizi za serikali zinakabiliwa na ukweli mchungu kwamba mabadiliko ya mazingira yanatokea kwa kasi kubwa kuliko uwezo wetu wa kukabiliana nayo. Bonde la Ufa la Kenya linapitia mabadiliko makubwa ya kijiolojia ambayo yanasababisha maziwa haya kupanuka na kuungana, hatua inayotishia kuunda ukuta mkubwa wa maji utakaofuta kabisa historia ya Baringo. Pengine fidia ya kimataifa itasaidia kupunguza maumivu ya muda mfupi, lakini haitazuia maziwa haya kuendelea kupanuka. Ni lazima tuanze kufikiri juu ya kupanga upya ramani ya makazi ya watu katika Kaunti ya Baringo ili kuhakikisha kuwa tunajenga miundombinu inayoweza kuhimili nguvu hii ya asili inayozidi kukua kila kukicha.